De Kantonrechtersformule
Bij het vaststellen van ontslagvergoedingen wordt veelal de kantonrechtersformule als richtlijn gebruikt. Deze formule wordt op grond van een besluit van de Kring van kantonrechters sinds 1 januari 1997 uniform toegepast door alle kantonrechters, maar sinds 2009 wordt een extra leeftijdscategorie toegevoegd waardoor een ontslagvergoeding zowel voor jongere als oudere werknemers lager uitvalt dan op basis van de “oude” kantonrechtersformule van vóór 2009. Met onderstaande calculator is het mogelijk om de hoogte van een ontslagvergoeding te berekenen op basis van de “nieuwe” kantonrechtersformule en de “oude” kantonrechtersformule. Bij collectieve ontslagzaken is vaak sprake van een afvloeiingsregeling op basis van een met de vakbonden overeengekomen sociaal plan, dat in beginsel voor alle betrokken werknemers bindend is ongeacht de hoogte van de ontslagvergoeding, tenzij onverkorte toepassing leidt tot een evident onbillijke uitkomst voor de betrokken werknemer. Ondanks de invoering van een “nieuwe” kantonrechtersformule in 2009, kunnen werkgever en vakbonden overeenkomen dat ontslagvergoedingen uit hoofde van een Sociaal Plan worden berekend op basis van de (voor werknemers gunstige) “oude” kantonrechtersformule.
De wijziging van de kantonrechtersformule door de Kring van kantonrechters is ingevoerd in verband met de sterk verbeterde positie van jongere werknemers op de arbeidsmarkt. Jongere werknemers vinden na een onvrijwillig ontslag gemakkelijker een nieuwe baan dan oudere werknemers. Daarentegen houdt de “nieuwe” kantonrechtersformule nog meer rekening met werknemers die, in vergelijking met leeftijdsgenoten met een soortgelijke functie, een slechtere positie hebben op de arbeidsmarkt door toepassing van een verhoogde “correctiefactor” (zie toelichting verderop) bij de kantonrechtersformule. Een werknemer met een slechtere positie op de arbeidsmarkt dient dit wel voldoende aannemelijk te maken bij de kantonrechter. Een werkgever die in een slechte financiële positie verkeert, kan de kantonrechter verzoeken een verlaagde "correctiefactor" toe te passen bij het vaststellen van de hoogte van de ontslagvergoeding. De werkgever moet de slechte financiële positie wel bewijzen door het overleggen van de jaarrekeningen. De kantonrechter kan ook een correctie toepassen als hij van mening is dat één van de partijen meer schuld heeft aan de beëindiging van het dienstverband. Deze correctie kan zowel in het voordeel als in het nadeel van een werknemer zijn. Als de partijen een gelijk aandeel hebben in de verwijtbaarheid van het ontslag, spreekt men ook wel van een neutrale ontbinding.
Maximum ontslagvergoeding bij hogere inkomens
De ministerraad was voornemens om het Burgerlijk Wetboek zodanig te wijzigen, waardoor werknemers met een jaarsalaris van € 75.000 bruto of meer nog slechts recht hebben op een ontslagvergoeding van maximaal één bruto jaarsalaris. Het voorstel van de ministerraad was niet van toepassing op afspraken die werkgevers en werknemers hebben gemaakt in een individuele arbeidsovereenkomst en ook niet voor afspraken in een Sociaal Plan bij reorganisaties of collectief ontslag. De rechter kan van het maximum afwijken als bijvoorbeeld de werkgever zich heeft misdragen of als het ontslag aan hem is te wijten. Na de val van het kabinet Balkenende IV heeft de Tweede Kamer besloten om het wetsvoorstel controversieel te verklaren en niet meer te behandelen.
Voorbeeldberekeningen kantonrechtersformule
De kantonrechtersformule (ook wel ABC-formule genaamd) wordt als volgt toegepast:
Gouden handdruk = A x B x C
A = Aantal gewogen dienstjaren
- De leeftijdsjaren tot en met 34 jaar 0,5 gewogen jaar per vervuld dienstjaar.
- De leeftijdsjaren vanaf 35 jaar tot en met 44 jaar 1 gewogen jaar per vervuld dienstjaar.
- De leeftijdsjaren vanaf 45 jaar tot en met 54 jaar 1,5 gewogen jaar per vervuld dienstjaar.
- De leeftijdsjaren vanaf 55 jaar 2 gewogen jaren per vervuld dienstjaar.
B = Beloning per maand (in bruto bedragen)
Deze bestaan uit het bruto maandsalaris inclusief vaste looncomponenten zoals vakantiegeld, een vaste ploegentoeslag, een structurele 13e maand of winstdeling. Regelingen zoals een auto van de zaak, onkostenvergoeding, werkgeversaandeel pensioenpremie en werkgeversaandeel ziektekostenverzekering blijven bij de kantonrechtersformule volledig buiten beschouwing.
C = Correctiefactor
De correctiefactor wordt meestal op 1 vastgesteld als werkgever en werknemer in gelijke mate verantwoordelijk zijn voor het ontslag. Wanneer één van de partijen meer schuld heeft aan het ontslag kan de correctiefactor worden aangepast zoals blijkt uit de volgende voorbeelden.
Berekening gouden handdruk met toepassing van correctiefactor 1 voor een werknemer
van 56 jaar met 25 dienstjaren en een vast maandsalaris van € 4.000,00 bruto
inclusief 8% vakantiegeld.
| Leeftijd | Dienstjaren | Gewogen dienstjaren |
|---|---|---|
| t/m 34 jaar | 4 x 0,5 jaar | 2 gewogen dienstjaren |
| 35 t/m 44 jaar | 10 x 1,0 jaar | 10 gewogen dienstjaren |
| 45 t/m 54 jaar | 10 x 1,5 jaar | 15 gewogen dienstjaren |
| 55 jaar en ouder | 1 x 2,0 jaar | 2 gewogen dienstjaren |
| Totaal | 25 dienstjaren | 29 gewogen dienstjaren |
De gouden handdruk op basis van de kantonrechtersformule bedraagt in dit voorbeeld:
Gouden handdruk = A x B x C = 29 x € 4.000,00 x 1 = € 116.000,00 (bruto)
Wanneer de kantonrechter van mening is dat de werkgever meer valt te verwijten dan de werknemer, kan hij een verhoogde correctiefactor toepassen in het voordeel van de werknemer. Als de kantonrechter een correctiefactor van 1,5 toepast, bedraagt de gouden handdruk op basis van eerdergenoemd voorbeeld € 174.000,00 bruto. De formule is dan:
Gouden handdruk = A x B x C = 29 x € 4.000,00 x 1,5 = € 174.000,00 (bruto)
Wanneer de kantonrechter van mening is dat de werknemer meer valt te verwijten dan de werkgever, kan hij een verlaagde correctiefactor toepassen in het nadeel van de werknemer. Als de kantonrechter een correctiefactor van 0,5 toepast, bedraagt de gouden handdruk op basis van eerdergenoemd voorbeeld € 58.000,00 bruto. De formule is dan:
Gouden handdruk = A x B x C = 29 x € 4.000,00 x 0,5 = € 58.000,00 (bruto)
De kantonrechtersformule is niet bij wet vastgelegd, maar het is wel een belangrijke richtlijn voor kantonrechters bij het vaststellen van de hoogte van een ontslagvergoeding. Dit blijkt ook uit de vrijheid van elke kantonrechter om een correctie toe te passen. De eerdergenoemde correctiefactoren zijn slechts voorbeelden en kunnen in werkelijkheid zowel hoger als lager uitvallen. Een kantonrechter kan ook geen gouden handdruk toekennen als hij van mening is dat het ontslag volledig aan de werknemer is te wijten. In veel gevallen komen de advocaten (voorafgaand aan de behandeling van het ontslag door de kantonrechter) een voor beide partijen te aanvaarden gouden handdruk overeen waarmee de kantonrechter zal instemmen. Men spreekt dan ook wel van een "minnelijke schikking".
De besproken formules bieden slechts enig houvast bij de onderhandelingen tussen werkgever en werknemer, hetgeen betekent dat het uiteindelijke resultaat vooral wordt bepaald door de onderhandelingspositie van beide partijen. Zo heeft een altijd goed functionerende werknemer van 55 jaar met 30 dienstjaren een sterke onderhandelingspositie als er geen "gewichtige redenen" zijn voor het ontslag. Onder gewichtige redenen kan men onder andere verstaan het disfunctioneren van een werknemer, bedrijfseconomische redenen of andere (dringende) redenen die het ontslag rechtvaardigen. Daarentegen heeft een aantoonbaar slecht functionerende werknemer die (ondanks meerdere verzoeken van zijn werkgever) nooit heeft getracht zijn functioneren te verbeteren een niet al te sterke onderhandelingspositie. Als er sprake is van ontbinding van een arbeidsovereenkomst (artikel 7:685 BW) en de partijen géén overeenstemming kunnen bereiken over de hoogte van de gouden handdruk, is het aan de kantonrechter om de gouden handdruk te bepalen. Bij zo’n situatie kan een uitspraak van de kantonrechter zowel in het voordeel als in het nadeel van de werknemer uitvallen.
Calculator kantonrechtersformule
Met behulp van onderstaande calculator kan nauwkeurig worden berekend hoeveel uw gouden handdruk bedraagt volgens de (hierboven beschreven) kantonrechtersformule. De gouden handdruk wordt afgerond op hele bedragen. Alle velden moeten worden ingevuld en wanneer een veld niet van toepassing is moet u het cijfer 0 invullen. Bij alle loonbestanddelen moet u met behulp van keuzeknoppen een keuze maken. De keuzeknoppen bevinden zich aan de rechterzijde van de invulvelden. Het gaat om keuzes tussen bruto salaris per maand of per 4 weken, bedrag per jaar of percentage van salaris en 13e maand ja of nee. De calculator berekent de kantonrechtersformule standaard met correctiefactor 1. De correctiefactor kunt u aanpassen door het getal 1 te verhogen of te verlagen. Voor het gebruik van decimalen bij de bedragen, de percentages of de correctiefactor, moet een punt worden gebruikt en géén komma. Bijvoorbeeld 0.75 of 1.5 in plaats van 0,75 of 1,5. Na een wijziging van een of meerdere velden klikt u nogmaals op de knop "berekenen".